Vietnam as Nammers Know It

At 8:00 pm tonight, for the first time in recent history, people in Vietnam actually intentionally turn off their electricity for one hour to celebrate “Earth Hour” – of course, except for those areas which are already cúp điện.

*sitting in the dark, typing on* 

At the exact same time, in Da Nang people are celebrating their 2nd day of international firework competition, polluting both the skies and the Han River at the same time. It’s China’s turn now: 20 minutes of non-stop smoke and light to the tune of “Luong Sơn Bá Chúc Anh Đài”. The one-hour smoke fest is live on VTV1, but don’t you dare turn on that TV.

This Economist article got me enlightened and confused at the same time. I think all Quantum Physicists stop to make any sense after Master level. I think to get that PhD, they have to be a bit coo-coo in the head (or wherever thoughts come from).

First, the Hardy Paradox: 

“In the 1990s a physicist called Lucien Hardy proposed a thought experiment that makes nonsense of the famous interaction between matter and antimatter—that when a particle meets its antiparticle, the pair always annihilate one another in a burst of energy. Dr Hardy’s scheme left open the possibility that in some cases when their interaction is not observed a particle and an antiparticle could interact with one another and survive. Of course, since the interaction has to remain unseen, no one should ever notice this happening, which is why the result is known as Hardy’s paradox.”

Got it? No? Ignore what “anti-particle” is, do you get it? So basically, yin and yang forces will cancel each other out in all cases. But there’s a minute possibility that they won’t, but only when you are not looking Eh! But let’s read on:

“This week Kazuhiro Yokota of Osaka University in Japan and his colleagues demonstrated that Hardy’s paradox is, in fact, correct. They report their work in the New Journal of Physics.

The two teams used the same technique in their experiments. They managed to do what had previously been thought impossible: they probed reality without disturbing it. Not disturbing it is the quantum-mechanical equivalent of not really looking. So they were able to show that the universe does indeed exist when it is not being observed.”

Huh?

“The reality in question—admittedly rather a small part of the universe—was the polarisation of pairs of photons, the particles of which light is made. The state of one of these photons was inextricably linked with that of the other through a process known as quantum entanglement.”

This is the part when I take out the other magazine more fitting of my thought level: Sport Fishing.

“Đồng Chuông Tử, dân tộc Chăm, sinh ngày thứ 13 cuối thu, canh thân (1980). Trải qua tuổi thơ khó nhọc tại plei Pajai (làng Chăm Ma Lâm, Hàm Thuận [bắc], Bình Thuận). Năm 13 tuổi, làm bài thơ đâu tiên, sau một cơn xúc động đặc biệt mạnh khi nghe tin người cha qua đời. Rời biệt Mẹ lúc18 tuổi. Vào Sài Gòn học Đại học Luật. Và tự lập. Đầu năm thứ 4, sau thời gian dài lo toan, buồn chán và nhiều chi phối, quyết định bỏ học. Làm đủ thứ nghề; bán vé số, bồi bàn, dạy học, tài xế xe ôm,… đặc biệt, hành nghề chạy xe ôm chuyên nghiệp. 28 tuổi, ra tập thơ đầu tay: Thèm ăn, nxb thanh niên. Sau khoảng thời gian dài ấp ủ và vận động. Tháng 9 cùng năm, vợ cưới. 2009, có bản thảo tập thơ thứ hai: Đã.”

Trong đó, tôi khoái “thèm ăn” nhất, mà thèm những thứ này thì bao giờ mới no:

“(…) Tôi ăn lịch sử tổ tiên, ăn ca dao ngọt lịm của làng, ăn những tráng ca mượt mà khúc chiết, ăn những phận đời trôi lạc lênh đênh – Ở đây tôi thường ăn quê hương, nơi ấy tôi còn mẹ già da mồi tóc bạc cô đơn (…). Tôi ăn bằng mắt rồi lọc qua tim thông lên trí não tung bỗng vào giấy trắng đợi trên bàn”.
(Thèm Ăn)  

1. Mưa thả xuống đồi một tràn nước
Em quét vào anh một rừng đau
Buổi chiều sao vỡ rơi ngập phố
Tình vỡ buồn rơi ngập đời nhau

2.Cuộc đời là cuộc đời
Khúc khuỷu và hầm hố
Nhoẻn cười vấp lá mùa thu đổ
Ngờ đâu lòng rụng khắp đời sau
(Hai Bài 4 câu)

“Anh không về nơi hẹn thề nữa sao
Cây lúa vẫn xanh
ráng chiều vẫn đỏ
mây vẫn bay và
đồng bằng lộng gió
trăng vẫn tròn trăng tình yêu lung linh
…
Anh không về chiếc lá xanh xao
trăng mười sáu vàng thêm mấy độ
gió liu riu thổi
gầy nghiêng tháp cổ
chim chơ rao úp mặt lên ngày đời”.
(Bài Thơ Tình Tuổi 16)

Không có bài thơ nào có liên quan đến chuyện chạy xe ôm.

Không có gì đi mau ở Cà Mau hết. Cái gì cũng từ từ, chậm rãi…như bông lục bình trôi trên nước. Bởi vì nhanh tí nữa, thì cũng vậy thôi: vẫn hai mùa nước nổi, vẫn con tôm con cá, đọt bồn bồn duới nước và bông điên điển trên cây, và những buổi chiều hắt nắng qua những liếp tre. Những mảnh đời trôi nổi theo con nước, thời tiết, của số phận, nhưng có chung niềm tin mãnh liệt rằng những đứa con của mình sẽ không phải như thế nữa, sẽ có một cuộc sống tốt hơn.

“Hy sinh đời bố, củng cố đời con”. Lúc nhậu, Hai Phong chìa bàn tay đầy vết cắt và chai sần ra và nói lớn, như để tự trấn an mình.

Chúng tôi gật gù cảm phục. Sáu đứa con của Hai Phong, đứa nào cũng ăn học đàng hoàng, dù Hai Phong chạy xe ôm và phụ vợ mang bồn bồn ra đường quốc lộ bán. Hai đứa út còn ở nhà, gắng mãi được 1 mụn con trai, nên chú đặt tên nó là thằng Mãi. Với lại con chị nó tên là Đẹp.

Năm nay bồn bồn được giá: 10 ngàn/ký. Nhưng cực thì vẫn cực. Bàn chân cả hai vợ chồng ngâm nước hoài, nứt nẻ đen đúa.

“Ừ, mình cũng ráng lo tụi nó học, vì cầm viết nhẹ hơn cầm cuốc nhiều”. Lại có lúc Hai Phong ngậm ngùi suy luận một cách giản đơn.

Tôi thì lại nghĩ: làm việc trí óc cũng có cái cực riêng. Nên mới bị xì-trét, nên tôi và Thịnh (founder, artsign.vn), mới dò dẫm về chốn đồng quê này mà không hề quen biết ai, để trải bớt những ưu tư trên những con đường sông nước, và để xem mình có thể làm gì được cho người khác. “Người khác” ở đây là thầy Sỹ và bé Quyên (xem  “Ráng đến trường nghe con!”), hàng xóm và anh em cột chèo của Hai Phong:

Hình của thầy Sỹ và bé Quyên trên báo tuổi trẻ. Ở ngoài, căn nhà nhìn cũng vậy, có phần hoang tàn hơn, vì không có hai người chủ thân thương ở nhà. 

>> 

Thứ Bảy, 7/3 - khởi hành: 

6:00. Việc dậy sau 1 buổi tối ở Rockstorm concert thật khó khăn, nhưng Thịnh đến rất đúng giờ, và gọi tôi dậy.Trên đường ra bến xe miền Tây, chúng tôi ghé mua 6 cái bánh bao (người Hoa Q5 làm bánh bao rất ngon) và mấy ổ bánh Mỳ. Về sau mấy cái bánh bao này rất được việc. Tôi gọi ra bến xe đặt hai vé đi Cà Mau lúc 8:30.

12:00: xe dừng ở quán Vân Mập. Bà Vân Mập này sùng đạo. Trong tiệm nghi ngút khói thịt nướng và heo quay đó, bà treo toàn là hình sư sãi và các lời phật dạy. Nhân viên cũng mặc đồng phục của lễ Vesak năm ngoái.

Lúc ở Vân Mập, Thịnh mua một ít củ ấu, để ăn, và cũng vì hình dáng của nó có thể tạo hình tốt:
 
5:00 pm Sau chuyến xe hơn 8 tiếng từ TP HCM xuống cà mau, chúng tôi rời xa thành phố Cà Mau, trên hai chiếc xe ôm. Những căn nhà gạch lùi lại phía sau, và những trại tôm giống với những cái tên rất “trù phú”: Tư Nhiều, Hai Khỏe, Năm Tốt. Hai bên đường, những con rạch ngăn con đường “quốc lộ” với nhà dân, và những cánh đồng ngập nước, trồng đầy một thứ cây không rõ tên. Trên đường đi, chúng tôi ghé mua một ít nồi niêu và chén bát, và một ít đồ ăn.

Mùa này, con tôm con cá nhiều, người dân ở xã Tân Hưng Đông càng muốn thời gian đi chậm lại. Ít tháng sau, nước nổi lên rồi, làm gì cũng khó khăn hơn, đặc biệt là “mần ăn”.

Đến Đông Hưng tối thứ Bảy, trời đã tối mịt. Chúng tôi gặp một đám thanh niên lội ruộng đi chơi, và một trong những người đó biết ông Sỹ ở đâu. Nhưng xe không chạy vào được, phải dắt bộ cả. Một cậu thanh niên nhiệt tình dẫn chúng tôi đi vào con đường ruộng ngoằn ngoèo.

Không gian thật yên tĩnh, có phần ma quái vì cả khu ruộng chỉ có nhà của ông Phong có ngọn đèn điệnt trăng trắng. Nhà của ông Sỹ hiện ra mờ mờ dưới ánh trăng.
“Sỹ ơi”, người thanh niên cất tiếng gọi, trỏng không, không Ông hay Thầy gì cả.
“Sỹ ơơ…ơi”, anh ta gọi lớn hơn.

Cái chòi duới ánh trăng, nơi Ông Sỹ ôm đứa con gái đỏ hỏn vừa mất mẹ cách đây 14 năm và than khóc vợ, nhìn như một cái chòi vịt hơn là nhà cho người ở. Hai miếng tôn vỡ làm cửa. Mái nhà trống hoác, che tạm tất ny lông. Đất vun làm nền thô ráp.

Vừa quay ra, tôi thoáng giật mình thấy bóng đen dong dỏng dưới ánh trăng. “Ổng với con Quyên đi hồi chiều rồi” bóng đen lên tiếng. Bóng đen đó là chú Hai Phong:

9:00pm: rượu đã vơi gần nửa. Mấy con sò huyết tôi mua lúc chiều ở chợ (thịnh xào cũng vừa ăn) và mấy cái bánh bao rất được việc. Chắc thầy Sỹ tối nay không về. Chúng tôi ở lại một lát nữa, rồi xin cáo từ lần xe trở lại huyện dù chủ nhà hiếu khách mong ở lại để “sáng mai kiếm con cá lóc nướng trui”.  

Chủ Nhật: 8/3

Sáng chủ Nhật, chúng tôi quay lại ấp Đông Hưng, thầy Sỹ vẫn chưa về. 

Ngày quốc tế Phụ Nữ, nhưng chị vợ Hai Phong vẫn hái bồn bồn bán, và từ xa chúng tôi nhận ra Hai Phong đứng đợi xem bán nước đá đi ngang qua. Gặp lại chúng tôi, chú Phong tỏ vẻ mừng ”gặp duyên hen, sáng nay anh bắt được con cá lóc trọng trọng, nhớ ở lại dùng bữa”.

Trời sáng chúng tôi mới thấy rõ, căn chòi của thấy Sỹ và bé Quyên thật sự sắp đổ ập tới nơi. Mùa mưa này, chắc chắn sẽ mệt đây. Mấy miếng tôn và ny lông đó sẽ không thể nào đủ che dù là một cơn mưa nhỏ nhất. Vào nhà mà không xin phép chủ để tặng đồ dùng lặt vặt, tôi cảm thấy như một người ăn trộm ngược đời. Chúng tôi quyết định để đồ đã mua trong nhà (nồi niêu, chén dĩa…), trên tấm phản nhỏ, kế bên tài sản duy nhất là cái bàn thờ.

Trên bảng bé Quyên đang thiết kế một cái mặt nạ gì đó cho lớp học. Hmm, không biết Bác Thịnh có nhận xét chuyên môn gì không? Cái bếp vẫn nguyên trạng như báo Tuổi Trẻ diễn tả, tuy có thêm vài cái chén.  

Quay ra nhà Hai Phong, chú đã nướng con cá lóc “nhấp từ sáng sớm”, và tự tay nấu 1 nồi canh chua rất nhiều cá sặc, cũng mới lưới lúc sáng. Tuy mới 10:30, chú mời chúng tôi ăn cơm. Nói đúng hơn là nhậu cơm. Thêm mấy con cá sặc khô nướng. Một bữa trưa thật tuyệt. Hai chúng tôi ăn uống no căng, uống thêm ít rượu và hai trái dừa.

12 trưa am Chủ Nhật: Chia tay bịn rịn. Hai Phong nói ”8/3 năm sau anh nhắc hai chú đó nhen, bữa đó nhảy mũi nhảy mũi là biết anh Hai nhắc”. Chú giục vợ tước bồn bồn làm quà, còn chu đáo “móc” thêm hai trái dừa và vạt sẵn để chúng tôi đi đường.

>> 

Chúng tôi hối hả xuống sắp xếp đi Cà Mau, hối hả đi tìm hai cha con ông Sỹ, hối hả mua đồ và hối hả chạy xe để kịp giờ chiều. Rồi đợi mãi, cũng không gặp được thầy Sỹ và bé Quyên.

Tôi dần dần nhận thức được từ những con người Cà Mau cách sống lạc quan và ít hối-hả-đến-đích hơn. Một kiểu nhìn vấn đề như một trăn trở tạm bợ, trong khi đó có những niềm vui khác ngay trước mắt và cũng sẽ không tồn tại mãi: một gáo nước mát rửa mặt, một mớ rau thơm, một bữa chiều thứ hai với những người bạn mới. Vào đây, nghỉ chân một chút đã…

Chúng tôi đã gặp được một gia đình khác, với những khó khăn và hoài bão khác, và có thêm được những người bạn ở Cà Mau. Nhất định tôi sẽ quay lại.

Đi về, chúng tôi đi có phần chậm rãi hơn, nhưng chủ yếu vì kẹt xe.