London-USA-Vietnam, 2003

Notes from the wandering days in 2003 – 3 countries in 3 months. Brief stop in the US involved losing the much-loved BMW, then finding the lost car in a shady ‘hood 2 miles away.

Vietnam. Day 13: The EMZs.

I just realized that I am addicted to the electric mosquitoes zapper
(let’s call it the EMZ). No self-respecting Vietnamese family can live
without a couple of these now. It looks like a little badminton
racquet with three layers of metal net. The outer two layers protect
your fingers from getting electrocuted (but I heard many children and
adults have managed to stick their fingers through and get a nice
jolt), while the fine inner net roasts the vicious mosquitos doing
their usual 5pm/am fly-by. After about 30 mins of non-stop mosquitoes
swatting action, you can just plug it in to recharge.

When the sun comes down over the little park in front of my house, you
can hear the crackling “pzzzing” sounds throughout the neighborhood as
my neighbors make good use of their EMZs arsenal. From afar, it looks
like they are playing badminton with an invisible ball that flies
everywhere. It looks effortless, unless you are a newbie to the trade,
who uses too much force unnecessarily. Come closer, and you can smell
the slight aroma of bugs being BBQed. That cracking sound is now music
to my ears. Only one year ago I still had to swat mosquitoes the
old-fashioned and less digfnifying way: self-slapping. The downside of
slapping oneself in the dark in hope of killing a feeding mosquito is
the very act itself. It is just very sad. Unless you are an expert,
you usually don’t feel the itch until the bug has done sucking its
fill, resulting in a bloody mess when you slap it (and yourself) with
all your might. When I grew up, we had to wear white shirts to school,
and it was rare to see a uniform back in the days without at least one
recognizable mosquito’s bloodstain on it.

Those frustrating days are gone. At dawn I patrol my house with my
trusted EMZ, kicking the shoeracks and shaking the bookshelves so the
mosquitoes come flying out. Then it’s Zaap zaap zaap…joing the
neighborhood’s orchestrar with a vengeance. After I am done inside the
house, I would go to the garden and do a little preventive
mosquito-zapping. My favorite spot is above the little fish pond: the
fish loves the roasted mosquitoes as they come raining down from the
sky. Yup, to these guppies I must be God shooting out thunder bolts
from my left arm.

And lightning stick only costs VND 35,000, or roughly $3.

When my mom takes out the trash or my sister does dishes at night, I
volunteer to be their escort with my EMZ. Earlier I sucessfully
defended my mom as she left the house for a little walk, but I myself
got bitten on the forehead. It was a superficial bite, but it hurt my
feelings because I let that happen while being properly armed.

It’s 8:00 pm. The hood is quiet now, but I know they are just charging
their EMZs, and out there the mosquitoes are still hovering above my
little fish pond. When the raining season comes in a couple of months,
the battle against mosquitoes will get even more intense…too bad I
won’t be there to be part of the action, but I know my little sister
will do me proud.

Happy New Year to my friends near and far. Goodnight and call me if
the bugs do bite.

——–

Vietnam. Day 14: Helmets For Rent.

Here I was sitting in the middle of Saigon and all of its chaos of
an everage Thursday morning, surrounded by almost all of the college
roomates from the States. We were just having coffee and eating up a
storm of mi` and bu’n and che` and really just letting it sink it: the
fact that we are all here, almost all of us.

Tom couldn’t join us. The family’s bamboo factory business is too
far away. But I visited him two days earlier with Aaron. I let out a
happy “What the heo?!!” as I found my roomate of my Sophomore year in
college, a nappy-haired dude chasing down my car on the red-dirted
street of Long Khanh. He was holding a roll of rice straws under one
arm, and a monkey in a green sack on the other. You see he was
supposed to meet me up in a coffee shop, but I got a txt message on my
rented mobile “Sorry I am running late. I am buying a monkey but they
lost the key to the cage.” His USC anthropology professor would be
proud to learn that he’s trying to mate monkeys in this little red,
dusty corner of Vietnam.

I took the car that day, but I like riding the little motorcycles
better. I don’t like wearing the helmet in this hudmity though. The
cops are cracking down on people who don’t protect their noggins, so I
put my helmet on before reaching a police checkpoint (the people
coming from the opposite direction will tell you if there’s one coming
up via hand signal). But not many Vietnamese people can afford
helmets, so along the highways you can see people renting out helmets
right before a police checkpoint. For VND10,000 (roughly 60 cents)
they’d let you borrow a helmet to wear pass the checkpoint, then some
dudes with a big trashbag will collect the helmet from you not too far
down the road. It’s better than paying a fine but not worth it if you
do a lot of highway travelling. The helmets for rent are crappy,
too…and I am sure the cops can kinda tell after a dozen people
passing by wearing the same fricking helmet with the same scratches
and markings.

Muahahahah…it’s like a dark comedy.

Somehow it just feels like home.

Xài tiền rách

Ở Việt Nam mặc áo rách cũng được. Quần rách là một cái mốt. Đội nón rách còn có người thương. Còn móc ra một tờ tiền rách thì không ai thông cảm. Làm người với nhau mà sao tệ quá. Ảnh hưởng tinh thần của việc bị thối tiền rách, và phải xài tiền rách, là không nhỏ.

Nhìn người đang cố xài tiền rách biết ngay. Cứ dấm dấm dúi dúi, tay đưa tiền mà mắt đầy lo âu. Người có kinh nghiệm hơn thì làm ra vẻ bình thản, hay cố cười to ha ha dù có khả năng sắp bị chửi. Rồi đồng tiền rách cũng lòi ra, và khổ chủ đành lấy lại, xin lỗi. Sorry mình không để ý. Móa thằng nào chơi kỳ thối tiền rách cho mình.

Trong trường hợp tống khứ trót lọt, đồng tiền rách có chủ mới. Chủ cũ phóng xe chạy nhanh – đôi khi khỏi đợi tiền thối nếu không đáng kể, hay lẩn vào đám đông như một tội phạm. Trưa hôm đó ăn chay để cảm thấy thanh thản hơn với chính mình.

Sáng nay anh có 50 ngàn rách chút xíu, dán băng keo mà người nào thiếu liêm sỉ đã thối cho anh tối qua lúc chạng vạng. Đi xe ôm ra đầu đường mới phát hiện ra. Bác xe ôm già cũng quen biết, nhưng nhất định không lấy. “Để bữa khác cũng được chú ơi.”

Đút tờ 50 ngàn vào túi. Anh lên xe đò về quê. Cước phí xe: 50 ngàn. Anh đưa nhanh lúc mọi người nhao nhao đưa tiền. Nhưng trong lúc có vẻ bấn loạn ấy, miếng băng keo vẫn lấp lánh, lấp lánh. Đồng tiền được chuyền từ băng kế trước ra phía sau. Những cái lườm nguýt. Những tiếng xì xào vô tình hay cố ý. Anh móc tờ 500 ngàn, đợi thối. Tình hình rất là tình hình.

Xe dừng ờ trạm. Anh mua cái bánh bao. Trong túi vẫn nóng hổi tờ 50 ngàn có sẹo. Nhìn quanh, thấy những người bán hàng có vẻ sõi đời quá. Chỗ chặt heo quay có con dao to, nên anh lảng qua chỗ bán sữa long thành. Thêm bình sữa. Nhiêu chị? 12 ngàn. OK tiền nè chị. Chị không lấy mà lo bán, nói thằng con thối tiền. Thằng nhóc cầm tờ 50 ngàn vứt vào ngăn kéo. Chà, có vẻ được đây. Nhưng…

Nó hỏi má nó 50 ngàn thối nhiêu.

Anh nói hỏi gì nhiều nhóc, 38 ngàn. Đếm đếm tiền thối.

Whew. Anh quay ra, cảm thấy hơi tội lỗi. Cảm giác khó chịu như vừa mới phải ăn một muỗng bột ngọt Vedan và nghe nhạc Đàm Vĩnh Hưng. Miếng bánh bao nghẹn ở cổ. May có hộp sữa tươi.

Cực quá, cái việc xài tiền rách ở VN. Ở Mỹ hễ có trên 60% của tờ bạc là được đổi ngay với lời cảm ơn. Hôm nào anh sẽ chơi nổi: Đợi thằng bạn mò mẫm kiếm đồng tiền rớt trong rạp chiếu phim là đốt tờ $100 cho nó kiếm. Giống như Hắc Công Tử & Bạch Công Tử ngày xưa vậy. Chỉ có khác là anh cho nó cháy gần nửa thôi – qua Mỹ đổi lại tờ khác, và thêm một chuyện để nổ chơi.

Lớn lên, em muốn được làm công an Phường

Đề bài tập làm văn kinh điển: “Lớn lên, em muốn làm gì” – “What do you want to do when you grow up?” 

Ngày xưa, em đã ước gì được học ở nước ngoài. Xong rồi, em sẽ về giúp đất nước phát triển, hội nhập. Làm một chuyên viên gì đó. Chuyên viên đầu tư càng tốt. Mà không phải đầu tư bất động sản cầu may hay đầu tư chứng khoán chờ thời. Không, em đã muốn được làm trong ngành đầu tư gì đó mà có thể trực tiếp tham gia giúp công ty đó phát triển.


Giờ, em chỉ muốn được làm công an phường, hay công an khu phố thôi cũng được. Mấy cái bằng ĐH của em không thể nào cho em được sung sướng như anh công an phường của em.

Mà thiệt. Anh công an phường em ung dung tự tại, mỗi sáng đến chung cư của em uống café tiếp dân, đậu xe ngay trên vỉa hè chung cư. Hồi trước em mới về, lúc A-còng còn thịnh hành, anh chạy chiếc A-Còng vuông.

Giờ anh chạy chiếc SH-i láng cóong màu đen, cũng đậu trên vỉa hè chung cư mà không ai dám đậu. Nếu em có xe xịn vậy, chắc em cũng muốn xe đậu một mình, nhìn càng hoành tráng và láng cóong trong ánh náng sớm trưa. Mối buổi sáng em đón taxi, em đi vòng qua chiếc SH mà không khỏi một chút thèm thuồng, vì em chỉ chạy chiếc Vespa cổ bèo nhèo.

Anh công an phường em có vẻ được nhiều người trong khu phố quý mến, từ chị bán báo đến cô bán Cafê đến chú bán phở. Nếu không họ đã không tiếp đón niềm nở như thế khi anh muốn đọc báo, thèm cafê, hay đói phở.

Anh cai quản mấy cái chung cư và bao nhiêu hộ dân mà không xì-trét như em bao giờ. Lúc cần nóng, anh có thể rất nóng. Nhưng nếu cần mềm mỏng, anh cũng mềm mỏng.

Em chỉ bị anh chửi đúng một lần khi mới về nước. Nhưng hôm đó là lỗi của em – vào kiếm giấy tờ mất cả 1 phút, anh không đợi được và chửi vung lên và lên xe “về trụ sở”. Em chạy theo với phong bì giấy tờ, nhưng xe A-Còng của anh khởi động nhanh, và chạy cũng nhanh chứ không như Vespa cổ của em, nên em chạy theo không kịp.

Mấy lần kia anh chỉ nóng sơ sơ khi đến khám sổ tạm trú của em vào đêm khuya. Lúc đó em mới vế nước nên không biết luật, và chủ nhà không có giấy phép kinh doanh cho người nước ngoài thuê, nên cả hai bị mắng là phải. Sau khi đóng “phí đăng kí tạm trú” 500 ngàn (mà về sau hàng xóm bĩu môi chê đắt, “250 ngàn thôi” – đó là họ không biết em có yếu tố nước ngoài, có giá phí khác), anh gọi tới số di động và nói “xong rồi” vào 10:00 đêm – cái giờ mà đáng lẽ anh phải được ngủ. Tận tụy và ân cần – là những gì em cảm nhận được qua giọng của anh lúc đó.

Cả nhà em làm giáo viên. Lương chưa bao giờ hơn 3 triệu. Cô em bị ho liên tục vì những năm tháng bên bảng phấn, lương cũng chỉ nhỉnh hơn 2 triệu. Nếu để dành mỗi tháng 500 được ngàn, cô em sẽ tậu được chiếc SH sau 24 năm…nhưng từ ngày ho khan, cô có thêm khoản chi thuốc men.

Suy đi ngẫm lại , khi lớn lên, em chỉ muốn được làm công an phường.

Cây cổ thụ và bóng mát

Trong cái nhà cuối thôn, bên dòng sông lúc hiền lúc dữ, bóng mát của cây cổ thụ 90 năm đã che chở được bao người, trong đó có người bạn của tôi, Hưng. Trong dịp ra miền Trung vừa rồi, tôi đã một lần được cảm nhận bóng mát ấy, và được trò truyện cùng ông một lúc, uống cùng ly rượu, ăn miếng thịt gà sau mùa lũ…mùa lũ thứ bao nhiêu trong đời của Ông rồi.

Ăn xong đã chiều, chúng tôi ngồi trước hiên ăn bánh đậu xanh, uống trà. Chúng tôi nhìn ra khoảng sân rất rộng đầy cây rau má, và mấy chú gà qua lại. Ông nựng đứa cháu – tuổi cả hai cộng lại là 91. Sự tiếp nối bình yên và thanh thản, như dòng sông trôi nhè nhẹ sau rặng tre.

Thay cho lời vĩnh biệt.

Street Sweeping

Posted in the Daily Bits by Pho on the June 22nd, 2006

 (To Hector @ USC – thanks for covering me while I am away)

What time is it?

I hear street sweeping. Must be around 5 am. The street sweepers get up before the joggers. The joggers get up before the mad-house traffic. That’s how it works. Everyone runs here inSaigon. And everyone wants the front of their shops or residences cleaned by opening time. And by street-sweepers, I literally mean people who sweep the streets with brooms all – over the city – some are paid, and some are not.

It must have rained last night. The air smells crisp and cool. We slept with the balcony doors wide-open. My brother’s two bed-room apartment complex inSaigonis in lock-down mode past 12 am – no one can get in (at least not without a small bribe). The shirtless security guards were in a happy mood from the soccer game and rice wine, so they let us in for free.

I am in Vietnam alright.

So I must have slept for about 3 hours. Now I am wide-awake typing this. Last night I got the VIP treatment at Tan Son Nhat, namely getting through customs without any of the usual hassles. My uniformed childhood friend hugged me at the airplane door. I entered through the gate that said “Reserved for Diplomats”, escorted by my friend and another officer, passing long lines of justifiably worry-looking people. Visa-on-arrival took exactly 1 minute, but that’s only because they had to take a picture. It’s good to have grown up with a supervisor at a Vietnamese airport.

I got a long list of things I gotta do today. And by “things” I mean “incredibly tasty food”, and by “do” I mean “stuff my face silly until I giggle with bliss”. That should improve my mood from yesterday’s culinary experience on ANA’s cattle class. The street-sweeping sound just stopped. Time for a jog.